Deputat: Heydər Əliyev fenomeni və müstəqil Azərbaycan

Ulu Öndər Heydər Əliyev müasir dövlətçilik tarixində yeni mərhələnin təməlini qoyan, siyasi uzaqgörənliyi və qətiyyətli fəaliyyəti ilə seçilən görkəmli dövlət xadimi kimi yadda qalmışdır. Ümummilli Liderin idarəçilik təcrübəsi və milli maraqlara əsaslanan strategiyası xalqın taleyində həlledici rol oynamış, dövlətin gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirmişdir. Heydər Əliyev bütün həyatını xalqa və dövlətə sədaqətlə xidmətə həsr edərək yalnız siyasi lider deyil, həm də müasir dövlətçiliyimizin banisi kimi tarixə düşmüşdür. Heydər Əliyevin Sovet dövründəki fəaliyyəti Ulu Öndərin liderlik keyfiyyətlərinin, strateji düşüncə tərzinin və yüksək təşkilatçılıq bacarığının parlaq şəkildə təzahür etdiyi mühüm bir mərhələ olmuşdur. O, mürəkkəb və sərt idarəetmə sistemi daxilində fəaliyyət göstərərək respublikanın inkişafına yönəlmiş çoxşaxəli siyasət həyata keçirmişdir. Bu dövrdə görülən işlər yalnız cari məsələlərin həllinə deyil, həm də gələcək inkişaf üçün dayanıqlı əsasların yaradılmasına xidmət etmişdir. Ulu Öndər milli maraqları daim ön planda saxlayaraq strateji baxış nümayiş etdirmiş, müxtəlif sahələrdə reallaşdırılan islahatlarla ümumi inkişaf tempinin yüksəlməsinə şərait yaratmışdır. Onun təşəbbüsləri nəticəsində idarəçilik mexanizmləri təkmilləşdirilmiş, peşəkarlıq və məsuliyyət anlayışı dövlət idarəçiliyinin əsas prinsiplərinə çevrilmişdir. Eyni zamanda, Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müdrik siyasəti sonrakı mərhələdə müstəqil dövlət quruculuğunda mühüm rol oynamışdır. O, mürəkkəb situasiyalarda çevik qərar qəbul etmək, vəziyyəti düzgün qiymətləndirmək və uzunmüddətli nəticələri nəzərə almaq bacarığı ilə seçilərək dahi lider kimi xalqın rəğbətini qazanmışdır. Müstəqilliyin ilk illərində ölkəmizdə yaranmış ictimai-siyasi böhran dövlətçiliyi ciddi təhlükə ilə üz-üzə qoymuşdu. Belə bir mürəkkəb və taleyüklü məqamda – 1993-cü ilin iyun ayında Ulu Öndər Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı ölkənin xilası baxımından həlledici rol oynadı. Ümummilli Liderin qətiyyətli və ardıcıl siyasəti nəticəsində qısa müddət ərzində ictimai-siyasi sabitlik təmin edildi, qanunsuz silahlı dəstələr zərərsizləşdirildi və idarəetmədə vahid sistem yaradıldı. Sabitliyin bərqərar olunması yalnız təhlükələrin aradan qaldırılması ilə məhdudlaşmadı, eyni zamanda dövlətin gələcək inkişafı üçün möhkəm zəmin formalaşdırdı. Bu proses cəmiyyətin bütün təbəqələrində inamın bərpasına, milli birliyin təmin olunmasına və dövlətə etimadın artmasına səbəb oldu.1994-cü il sentyabrın 20-də imzalanan və tarixə “Əsrin müqaviləsi” kimi düşən neft sazişi ölkədə sosial-iqtisadi islahatların dərinləşməsinə və davamlı inkişafın təmin olunmasına mühüm təkan vermişdir. Bu saziş nəticəsində ölkəyə iri həcmdə xarici investisiyalar cəlb olunmuş, enerji resurslarının dünya bazarına çıxışında geniş və strateji əhəmiyyətli imkanlar yaranmışdır. Həmin strateji addım həm də dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edirdi. Enerji siyasətinin uğurla həyata keçirilməsi ilə dövlətin maliyyə imkanları genişləndi, sosial layihələrin icrası sürətləndi və uzunmüddətli inkişaf strategiyası üçün möhkəm baza formalaşdı. Ulu Öndər Heydər Əliyev müasir ordu quruculuğunu dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri kimi müəyyən etmişdir. Onun rəhbərliyi ilə vahid komandanlıq prinsipi əsasında mütəşəkkil, nizamlı və peşəkar ordu formalaşdırılmış, hərbi intizamın gücləndirilməsi, kadr hazırlığının təkmilləşdirilməsi və döyüş hazırlığının yüksəldilməsi istiqamətində ardıcıl islahatlar həyata keçirilmişdir. Eyni zamanda, hərbi təhsil sisteminin inkişafı, zabit korpusunun peşəkarlığının artırılması və silahlı qüvvələrin maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi dövlətin müdafiə potensialının güclənməsində mühüm rol oynamışdır. Bununla yanaşı, ordu quruculuğu sahəsində həyata keçirilən strateji xətt nəticəsində idarəetmə sistemində səmərəlilik artırılmış, hərbi strukturlar arasında koordinasiya gücləndirilmiş və müdafiə qabiliyyəti dayanıqlı əsaslar üzərində qurulmuşdur. Bu siyasət uzunmüddətli perspektivdə dövlətin təhlükəsizlik maraqlarının qorunmasına xidmət etmişdir. Sonrakı dövrdə əldə olunan hərbi uğurlar və tarixi nailiyyətlər məhz həmin strateji ordu quruculuğu xəttinin məntiqi nəticəsi kimi qiymətləndirilir və bu yanaşmanın davamlılığı müasir mərhələdə də öz əhəmiyyətini qoruyub saxlayır. 12 noyabr 1995-ci il tarixində ölkəmizdə keçirilən referendum nəticəsində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası qəbul edilmişdir. Bu mühüm sənəd dövlətin idarə olunmasının əsas prinsiplərini müəyyənləşdirmiş, hakimiyyət bölgüsünü təsbit etmiş, insan hüquq və azadlıqlarının təminatını hüquqi çərçivəyə salmışdır. Konstitusiyanın qəbulu demokratik institutların formalaşdırılması, hüquqi islahatların həyata keçirilməsi və dövlət idarəçiliyində şəffaflığın təmin olunması baxımından mühüm rol oynamış, qanunvericilik sisteminin təkmilləşdirilməsi üçün baza yaratmışdır. Eyni zamanda, məhkəmə-hüquq sistemində aparılan islahatlara möhkəm hüquqi zəmin yaratmışdır. Nəticə etibarilə, bu sənəd müasir dövlət idarəçiliyinin inkişafında strateji əhəmiyyət kəsb etmiş, hüquqi dövlət prinsiplərinin möhkəmlənməsinə və vətəndaş cəmiyyətinin formalaşmasına töhfə vermişdir. Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən iqtisadi islahatlar ölkənin bazar iqtisadiyyatına keçidini təmin etmiş, sahibkarlıq fəaliyyətinin genişlənməsi üçün hüquqi və institusional baza yaratmış, həmçinin investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması və maliyyə sabitliyinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm nəticələr əldə olunmuşdur. Bu islahatlar nəticəsində iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində dinamik inkişaf meyilləri güclənmiş, özəl sektorun payı artmış və ümumi iqtisadi fəallıq yüksəlmişdir. Eyni zamanda, vergi və maliyyə sistemində aparılan təkmilləşdirmələr dövlət gəlirlərinin sabitləşməsinə və iqtisadi idarəetmənin səmərəliliyinin artırılmasına xidmət etmişdir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin həyata keçirdiyi xarici siyasət milli maraqlara əsaslanan balanslı və praqmatik yanaşma ilə seçilir, beynəlxalq münasibətlərdə dövlətin mövqeyinin möhkəmləndirilməsinə və strateji tərəfdaşlıqların formalaşdırılmasına xidmət edirdi. Bu siyasət çərçivəsində müxtəlif ölkələrlə qarşılıqlı etimad və bərabərhüquqlu əməkdaşlıq prinsipləri əsas götürülmüş, regional və qlobal inteqrasiya proseslərində fəal iştirak təmin olunmuşdur. Ümummilli Liderin rəhbərliyi ilə dövlətimiz dünya birliyində etibarlı tərəfdaş kimi tanınmış, diplomatik əlaqələr genişləndirilmiş, müxtəlif beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq sistemli və davamlı xarakter almışdır. Nəticədə ölkənin beynəlxalq nüfuzu yüksəlmiş, siyasi və iqtisadi platformalarda mövqeləri daha da güclənmişdir. Uğurlu xarici siyasət strategiyası nəticəsində Azərbaycan qlobal və regional layihələrdə fəal iştirak edən mühüm aktora çevrilmiş, enerji, nəqliyyat və təhlükəsizlik sahələrində strateji təşəbbüslərlə çıxış etmişdir. Eyni zamanda, ölkəmiz milli maraqlarını beynəlxalq müstəvidə effektiv şəkildə müdafiə etməyə nail olmuşdur. Ulu Öndərin layiqli davamçısı, Prezident İlham Əliyevin müdrik və uzaqgörən siyasəti uzunmüddətli strateji hədəflərə əsaslanaraq dövlətin bütün sahələrdə inkişafının dayanıqlı xarakter almasına şərait yaratmışdır. Bu siyasət nəticəsində iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, qeyri-neft sektorunun gücləndirilməsi, enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi və infrastruktur layihələrinin genişləndirilməsi istiqamətində ardıcıl və məqsədyönlü addımlar atılmışdır. Eyni zamanda, ordu quruculuğunun modernləşdirilməsi, müdafiə qabiliyyətinin artırılması və hərbi potensialın müasir standartlara uyğunlaşdırılması dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri kimi inkişaf etdirilmişdir. Beynəlxalq müstəvidə isə əməkdaşlıq əlaqələrinin genişləndirilməsi, strateji tərəfdaşlıqların möhkəmləndirilməsi və regional layihələrdə fəal iştirak nəticəsində xarici mövqelər daha da gücləndirilmişdir. Nəticə etibarilə, həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət idarəetmədə sabitliyin qorunmasına, iqtisadi dinamikanın yüksəlməsinə və ümumi inkişafın davamlılığının təmin olunmasına mühüm töhfə vermişdir. Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı möhtəşəm Qələbə nəticəsində Ermənistanın uzun illər davam edən işğalına son qoyulmuş, bu şanlı Zəfər xalq–iqtidar–ordu birliyinin gücünü, milli həmrəyliyi və yüksək döyüş ruhunu nümayiş etdirmişdir. Bununla yanaşı, sonrakı mərhələdə həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri də Qarabağda qanunsuz silahlı birləşmələrin tərksilah olunması və təhlükəsizlik mühitinin təmin edilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb etmişdir. Beləliklə, ölkəmizin suverenliyi və ərazi bütövlüyü bərpa olunmuş, davamlı sülhə doğru irəliləyiş üçün yeni imkanlar formalaşmışdır. Beləliklə, dövlətimizin həm regionda, həm də beynəlxalq arenada mövqeyi daha da möhkəmlənmişdir. Bütün bu faktorlar Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi strateji yolun uğurla davam etdirilməsinin məntiqi nəticəsi olmaqla yanaşı, dövlət quruculuğunun güclü təməllər üzərində formalaşdırıldığını bir daha nümayiş etdirmişdir. Ümummilli Liderin siyasi irsi bu gün də ölkənin inkişaf strategiyasında istiqamətverici rol oynayır. Şübhəsiz ki, həmin siyasi xətt bundan sonra da uğurla davam etdiriləcək və Azərbaycanı daha parlaq, daha güclü və daha firavan gələcəyə aparacaqdır.

Bədəl Bədəlov

Milli Məclisin deputatı